نقد و بررسی مکاتب اخلاقی

كتاب حاضر، مجموعه درس‌های حضرت استاد درباره فلسفه اخلاق است كه توسط جناب حجت‌الاسلام آقای احمدحسین شریفی نگارش یافته و به همت انتشارات مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) چاپ و منتشر شده است. این كتاب كه در سه بخش و یك نتیجه‌گیری تدوین شده، مكمل بحث‌های مطرح شده در كتاب «فلسفه اخلاق» معظم‌له می‌باشد.

این كتاب در ابتدا به دسته‌بندی مكاتب و نظریات اخلاقی پرداخته و براساس آن، بخش‌های دیگر را سامان داده است. بخش‌های سه‌گانه این كتاب شرح و توضیح مكاتب غیرواقع‌گرا، واقع‌گرای طبیعی، و مكاتب واقع‌گرای مابعدالطبیعی است. با توجه به موضوع هر بخش‌، هر فصل از كتاب به تاریخچه پیدایش یك مكتب اخلاقی، اصول و مبانی آن و توضیح مفاهیم كلیدی آن مكتب، اشاره می‌كند، و در نهایت با نمایش مختصات كلی، آن مكتب را به آوردگاه بررسی و نقد فرامی‌خواند و ابعاد، نقاط قوت و ضعف آن را بیان می‌دارد.

از این جمله می‌توان به بررسی و نقد مكاتبی چون: احساس‌گرایی، توصیه‌گرایی، جامعه‌گرایی، قراردادگرایی، لذت‌گرایی، سودگرایی و … اشاره كرد. در پایان نیز در فصلی مشروح، نظریه اخلاقی اسلام را، با اشاره به جایگاه عقل، تجربه و وحی در حكم اخلاقی، معیار ارزش‌گذاری افعال اخلاقی، نقش اختیار و انتخاب آگاهانه در ارزش اخلاقی و بیان اصالت روح و مراتب طولی و عرضی آن، نقش نیت در تكامل نفس و نیز توضیحاتی درباره انتزاعی دانستن مفاهیم اخلاقی و اخباری دانستن حقیقت جمله اخلاقی، شرح می‌دهد. در بخش نتیجه‌گیری هم عناصر اصلی نظریه اخلاقی اسلام، معنای قرب به منزله كمال نهایی انسان، و ویژگی‌های نظام اخلاقی اسلام بیان می‌شود.